Эпикуреизм


Эпикуреизм
Эпикуреизм – Эпикур негіздеген антикалық философиядағы бағыт. Ол Афинада өз мектебін ашты, «Эпикур бағы» («Сад Эпикура») деген ат алды және 8 ғасырдай жұмыс істеді (б.д.д. ІV ғ. бастап б.д. ІVғ. дейін). 300-ге жуық шығармалары болған, бірақ бірнеше хаттар мен фрагменттер (үзінділер) ғана сақталған. «Геродотқа хат» және «Пифоклға хат» - бұл екі хатта Эпикурдың табиғатқа деген көзқарастары баяндалған. «Менекейге хатта» мораль мәселелері бойынша пікірлер айтылған. Ал «Басты (негізгі) ойлар» («Главные мысли») Эпикур ілімінің идеяларын қысқа дәл формада білдіреді. Ол үш құрамды бөліктерден тұрады: «Каноника» (таным теориясы), «Физика» (натурфилософия - табиғат философиясы) және «Этика».
Таным философиясында Эпикур - сенсуалист, білімдердің қайнар көзі деп сезімдік қабылдауларды есептеді. Натурфилософиясында Платонның «идеялар әлемі» немесе Аристотельдің «алғашқы қозғаушы» деген концепцияларын жоққа шығарды және сол сияқты әлемнің бастапқы себебі ретінде басқа да табиғи емес күштерді мойындамады. Эпикур бойынша, әлем өлшеусіз, мәңгілік және шексіз тұрақсыздықта. Левкипп пен Демокрит жасаған атомистік теорияны жалғастырып, әрі қарай дамытты.
Дінге қатынасты құдайларды жоққа шығармайды, бірақ олар дүниеаралық кеңістікте өмір сүреді және адамдар ісіне араласпайды (бұл олардың шырқын бұзған болар еді). Эпикур ойынша, өмір мен өлім дана үшін қорқынышты емес. Өлімнен қорқуға болмайды: біз бар болғанда, ол әлі жоқ, ал өлім келгенде, енді біз жоқпыз. Өмір - ең үлкен ләззат: қалай болса –дәл соның өзі, басы да - аяғы да бар (жизнь такая, как она есть, с началом и с концом).
Эпикурдың этикалық ілімінің басты мақсаты – адамда болмыстың мағынасы және өмірдегі бақыт проблемаларын шешуге мүмкіндік беретін өмірлік даналықты қалыптастыру. Бұл ілім бойынша, адамның бақыты мен игілік ләззат пен рақаттылықта. Бірақ бұл сезімдік – тәндік рақат емес, ең алдымен – жан азабының болмауы, рухтың тыныштығы және тәннің денсаулығы. Ол үшін қоғамдық және мемлекеттік істерден бас тартып, сыртқы жағдайлардан және қажетті тілектерден барынша тәуелсіз өмір сүріп, уайым мен қобалжудан алыс жүру (бұл ретте Эпикур қағидасы: «Көзге түспей өмір сүр!»).
Эпикур адам тілектерін, рақаттанудың түрлерін былай жіктеген:
1) табиғи және қажетті (қарапайым азық-қорек, сусын, киім, т.б. Достық, ғылымдармен шұғылдану; бұларды қанағаттандыру қажет);
2) табиғи, бірақ қажетті емес (жыныстық өмір; ұстамдылықпен қанағаттандыру);
3) табиғи емес, қажетті емес (байлық-молшылық. Атақ, мансап, билік- бұлардан толық бас тарту).
Эпикур идеялары мораль, табиғаттану философиясының әрі қарай дамуына үлкен ықпал жасады. Қайта Өрлеу дәуірінде жаңадан жанданды. Француз ағартушыларының арасында кең тарады (Гассенди, Дидро, Ламетри, Гольбах, т.б).
Күнделікті өмірде, ұғымда эпикуреизмді өмір мақсаты рақат алу деген дүниетаным деп атайды, бұл шындығында эпикуреизмнің философиялық бағыт ретіндегі теориясына және оның негізін қалаған Эпикурдың көзқарастарына сәйкес келмейді.

Философиялық терминдердің сөздігі. - Павлодар: ПМПИ. . 2011.

Смотреть что такое "Эпикуреизм" в других словарях:

  • ЭПИКУРЕИЗМ — 1) одна из основных послеаристотелевских филос. школ античности; 2) филос. система Эпикура; 3) этико нормативная традиция гедонистического эвдемонизма. 1. Эпикур стал учить философии в 310 до н.э. в Колофоне, а с 306 в Афинах. Местом собрания… …   Философская энциклопедия

  • ЭПИКУРЕИЗМ — (от сл. эпикуреец). Учение философа Эпикура о том, что цель жизни есть наслаждение. Словарь иностранных слов, вошедших в состав русского языка. Чудинов А.Н., 1910. ЭПИКУРЕИЗМ нравственно философское учение, которое высшей целью в жизни ставит… …   Словарь иностранных слов русского языка

  • эпикуреизм — ЭПИКУРЕИЗМ, ЭПИКУРИЗМ а, м. épicuréisme, épicurisme m. 1. Учение, система взглядов древнегреческого философа Эпикура. БАС 1. Эпикуреизм и новоплатонизм, разгул чувственности и умервщление плоти вызваны одною историческою причиною. Писарев… …   Исторический словарь галлицизмов русского языка

  • Эпикуреизм —  Эпикуреизм  ♦ Épicurisme    Учение Эпикура и его учеников. Радикальный материализм, продолжение атомизма Демокрита: не существует ничего, кроме бесконечного числа атомов в бесконечной пустоте; все происходящее – это их движение и их встречи друг …   Философский словарь Спонвиля

  • ЭПИКУРЕИЗМ — ЭПИКУРЕИЗМ, учения, исходившие из идей Эпикура. Школа в Афинах Сад Эпикура; крупнейший представитель эпикуреизма в Риме Лукреций. Идеи эпикуреизма вновь привлекли внимание в эпоху Возрождения, затем в материалистических и просветительных течениях …   Современная энциклопедия

  • ЭПИКУРЕИЗМ — учения, исходившие из идей Эпикура. Школа в Афинах Сад Эпикура; крупнейший представитель эпикуреизма в Риме Лукреций. В новое время развивался в эпоху Возрождения, затем в течениях 17 18 вв. (П. Гассенди), Как этический принцип родствен… …   Большой Энциклопедический словарь

  • ЭПИКУРЕИЗМ — ЭПИКУРЕИЗМ, эпикуреизма, мн. нет, муж. 1. Философское учение древнегреческого философа Эпикура (филос.). 2. Мировоззрение, выросшее на почве одностороннего истолкования этого учения и видящее смысл человеческой жизни в удовлетворении чувственных… …   Толковый словарь Ушакова

  • ЭПИКУРЕИЗМ — ЭПИКУРЕИЗМ, а, м. Толковый словарь Ожегова. С.И. Ожегов, Н.Ю. Шведова. 1949 1992 …   Толковый словарь Ожегова

  • ЭПИКУРЕИЗМ — (от имени др. греч. философа материалиста Эпикура) англ. Epicureanism/Epicurism; нем. Epikurismus. epicureisme; 1. Направление в древнегреческой и римской философии, объяснявшее мир на основе атомистического учения, отстаивавшее достоверность… …   Энциклопедия социологии

  • эпикуреизм — сущ., кол во синонимов: 1 • эпикурейство (5) Словарь синонимов ASIS. В.Н. Тришин. 2013 …   Словарь синонимов

Книги

  • Вестник ВГИК №7 март 2011, Отсутствует. Научный информационно-аналитический журнал «Вестник ВГИК» является ведущим научным периодическим изданием Всероссийского государственного института кинематографии имени С.А.Герасимова.… Подробнее  Купить за 200 руб электронная книга


Поделиться ссылкой на выделенное

Прямая ссылка:
Нажмите правой клавишей мыши и выберите «Копировать ссылку»

We are using cookies for the best presentation of our site. Continuing to use this site, you agree with this.